Nếu giai đoạn từ 2021 đến 2023 được xem là “mùa đông” của các ông lớn Internet Trung Quốc, thì năm 2025 đang bắt đầu mang cảm giác như mùa xuân. Tâm lý nhà đầu tư đối với ngành đã ấm lên, định giá cổ phiếu đang phục hồi, và câu chuyện về lãnh đạo cũng có những chuyển biến. Ít công ty nào thể hiện sự “tan băng” này rõ rệt hơn Alibaba Group Holdings (NYSE: BABA) (HKEX: 9988).

Chỉ trong một tuần, ba tín hiệu mạnh mẽ đã định hình lại cuộc trò chuyện: Jack Ma trở lại ánh đèn sân khấu, Alibaba công bố tầm nhìn sâu rộng về Trí tuệ nhân tạo (AI) tại hội nghị Apsara (Yunqi) và ARK Invest của Cathie Wood đã mua cổ phiếu lần đầu tiên sau bốn năm.

Thông điệp rất rõ ràng: Các báo cáo từ hội nghị Apsara nhấn mạnh nỗ lực của Alibaba trong việc tái định vị bản thân với trọng tâm mạnh mẽ hơn vào AI và các dịch vụ điện toán đám mây.

Những điểm chính

• Sự tái xuất và ảnh hưởng về văn hóa của Jack Ma đã thúc đẩy niềm tin vào tham vọng mới của Alibaba.
• Alibaba đã công bố mô hình AI Qwen và kế hoạch đầu tư 53 tỷ đô la, định vị AI là hệ điều hành mới của công ty.
• Tâm lý nhà đầu tư đã chuyển biến tích cực khi ARK Invest và các công ty khác thể hiện sự tin tưởng mới vào câu chuyện tăng trưởng dài hạn của Alibaba.

Sự trở lại của Jack Ma: Hơn cả chủ nghĩa tượng trưng

Các nhà bình luận lưu ý rằng sự hiện diện của Jack Ma tiếp tục đóng vai trò biểu tượng và văn hóa trong Alibaba. Sự hiện diện của ông, dù chính thức hay không chính thức, đều có tác động sâu sắc đến tinh thần nhân viên, niềm tin của nhà đầu tư, và thậm chí cả mối quan hệ của công ty với các nhà hoạch định chính sách.

Trong tháng qua, nhiều báo cáo về sự hiện diện của Ma tại các trường đại học và sự tham gia của ông vào các phiên họp chiến lược đã xuất hiện, và thời điểm này rất đáng chú ý. Alibaba đang trong quá trình tái cấu trúc văn hóa sau nhiều năm gặp khó khăn về quy định và cạnh tranh khốc liệt.

Trong công nghệ Trung Quốc, biểu tượng chính là chiến lược: Các nhà quan sát đã liên kết sự xuất hiện trở lại của Ma với sự thay đổi trong tâm lý công ty, cho thấy môi trường pháp lý có khả năng hỗ trợ nhiều hơn so với những năm trước.

Việc thực thi có thể phụ thuộc ít hơn vào sự lãnh đạo lôi cuốn mà phụ thuộc nhiều hơn vào sự nghiêm ngặt trong vận hành, nhưng hiệu ứng trấn an là có thật. Cả nhân viên, đối tác và nhà đầu tư đều đang chú ý.

Apsara 2025: AI là hệ điều hành

Tuy nhiên, tiêu đề thực sự lại xuất hiện tại hội nghị Apsara của Alibaba ở Hàng Châu. Chủ đề năm nay không phải là đổi mới gia tăng mà là tái tạo. Alibaba giới thiệu AI không phải như một phụ kiện cho hoạt động kinh doanh hiện tại, mà là một hệ điều hành hoàn toàn mới cho công ty.

Điểm nhấn chính là dòng mô hình Qwen3. Qwen3-Max, một LLM nghìn tỷ tham số, nhắm đến việc tạo mã và các tác vụ “tác nhân” tự động. Qwen3-Omni bổ sung các khả năng đa phương thức cho AR/VR, buồng lái thông minh và các trường hợp sử dụng cụ thể khác.

Điều quan trọng là Alibaba không cố gắng giữ kín những công cụ này. Thay vào đó, họ định hình Qwen là “Android của kỷ nguyên AI”. Nói cách khác, nó được xây dựng theo hướng mở, có khả năng mở rộng và được thiết kế để nuôi dưỡng một hệ sinh thái nhà phát triển.

Sự cởi mở đó mang tính chiến lược. Bằng cách đưa Qwen đến tay càng nhiều nhà phát triển càng tốt, Alibaba đẩy nhanh quá trình áp dụng, xây dựng một ngôn ngữ chung cho AI doanh nghiệp và chuyển tải khối lượng công việc lên đám mây của mình. Đây cũng chính là logic đã làm nên sự phổ biến của Android, và là một rào cản đối với các đối thủ như Baidu, Tencent và ByteDance.

Hỗ trợ cho điều này là một kế hoạch vốn ba năm khổng lồ: 380 tỷ nhân dân tệ (53 tỷ đô la Mỹ) được cam kết cho AI và cơ sở hạ tầng đám mây, với những dấu hiệu cho thấy con số cuối cùng có thể cao hơn [1]. Đây chính là nền kinh tế nền tảng đang vận hành; khi đám mây của bạn bán khả năng tính toán và các mô hình của bạn cung cấp năng lượng cho các ứng dụng, mọi chiến thắng đều được nhân lên.

Physical AI: từ mã lệnh đến robot

Một trong những điểm hấp dẫn nhất của Apsara là việc Alibaba áp dụng công nghệ “Physical AI”. Công ty đã công bố việc tích hợp bộ phần mềm Physical AI của Nvidia vào PAI (Nền tảng AI) của mình. Đối với các nhà phát triển, điều này mang đến một môi trường toàn diện cho dữ liệu tổng hợp, học tăng cường và kiểm thử mô hình, tất cả đều nằm trong Alibaba Cloud.

Tham vọng ở đây rất rõ ràng: AI hiện thân. Nếu sự thay đổi nền tảng tiếp theo liên quan đến robot, xe tự hành và các ngành công nghiệp nặng về mô phỏng, thì việc trở thành chuỗi công cụ mặc định là rất quan trọng.

Alibaba đã vạch ra tham vọng cung cấp một nền tảng cho các ngành công nghiệp đang thử nghiệm ứng dụng AI. Đó là một bước nhảy vọt từ “thương mại điện tử và đám mây” lên một tầm cao mới, một vị thế vững chắc trong việc định hình nền kinh tế AI thực tế.

Tín hiệu tiền tệ: ARK Invest trở lại

Các nhà phân tích lưu ý rằng việc ARK Invest gia hạn vị thế tại Alibaba trùng khớp với sự thay đổi lớn hơn trong nhận thức của thị trường. Lần đầu tiên kể từ năm 2021, nhóm của Cathie Wood đã công bố các vị thế mới tại Alibaba; khoảng 16,3 triệu đô la Mỹ được phân bổ trên hai quỹ ETF [2].

So với vốn hóa thị trường hơn 200 tỷ đô la Mỹ của Alibaba, con số này không đáng kể. Nhưng xét về mặt diễn giải, nó lại là một tia lửa. Vị thế mới của ARK được công bố cùng thời điểm với thông báo của Apsara, trong đó cổ phiếu Alibaba tăng giá trên sàn giao dịch Hồng Kông và New York.

Quan trọng hơn, điều này cho thấy các nhà đầu tư tăng trưởng nổi tiếng coi rủi ro pháp lý đã được giảm bớt, luận điểm về AI là thuyết phục và sự cân bằng rủi ro/phần thưởng đang chuyển dịch trở lại theo hướng hấp dẫn.

Điều này cũng phù hợp với một mô hình rộng hơn: ARK gần đây đã tham gia Baidu và các công ty AI khác của Trung Quốc. Thông điệp ở đây là cơ hội AI ở Trung Quốc hiện đã quá lớn để bỏ qua.

Điện toán đám mây: Trụ cột của bánh đà

Không gì trong số này có thể hoạt động nếu thiếu cơ sở hạ tầng. Alibaba Cloud vẫn là công ty dẫn đầu Trung Quốc, với khoảng 35,8% thị phần tính đến nửa đầu năm 2025 – bỏ xa Huawei, Tencent và ByteDance [3]. Quy mô là yếu tố then chốt trong AI vì khối lượng công việc thường xuyên thay đổi, đòi hỏi nhiều vốn và băng thông.

Tại hội nghị Apsara, ban lãnh đạo đã đưa ra một mục tiêu ấn tượng: đến năm 2032, mức tiêu thụ năng lượng của các trung tâm dữ liệu toàn cầu của Alibaba sẽ gấp 10 lần so với năm 2022. Đây không phải là dự báo về lợi nhuận, nhưng là một tuyên bố mạnh mẽ về ý định: Alibaba dự định trở thành một “ông lớn” hạ tầng hơn nhiều trong vòng một thập kỷ tới.

Góc nhìn quốc tế cũng rất quan trọng. Alibaba đã và đang mở rộng mạng lưới trung tâm dữ liệu của mình ra quốc tế, cho thấy các dịch vụ AI của họ sẽ không chỉ giới hạn ở thị trường nội địa. Những trở ngại địa chính trị khiến việc này trở nên phức tạp, nhưng tham vọng phục vụ các nhà phát triển và doanh nghiệp toàn cầu là điều không thể phủ nhận.

Thương mại: Vẫn là máy tính tiền

Bất chấp tất cả những tin tức về AI, thương mại điện tử vẫn là ngành mang lại lợi nhuận. Động thái mới nhất của Alibaba là tập trung vào mua hàng theo nhóm và dịch vụ tại cửa hàng, được triển khai trên Taobao Flash, Alipay và Amap, với Ele.me là đơn vị hậu cần.

Thời điểm này được cân nhắc kỹ lưỡng: gần ngày lễ 11/11. Cạnh tranh với Meituan sẽ rất khốc liệt, và các khoản trợ cấp sẽ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận trong ngắn hạn. Nhưng về lâu dài, hệ sinh thái sẽ có sự cộng hưởng tốt hơn.

Nếu Alibaba có thể biến một chuyến đi nhà hàng được trợ giá thành một thị phần rộng lớn hơn trên khắp thương mại điện tử, thanh toán và giao hàng, thì bánh đà sẽ quay nhanh hơn. Các nhà quan sát thị trường lưu ý rằng sự biến động có thể tiếp tục, nhưng trọng tâm của Alibaba vào thương mại vẫn là trọng tâm ngay cả khi AI đang thu hút nhiều sự chú ý hơn.

Phản ứng của thị trường: Tâm lý được củng cố

Các nhà đầu tư đã phản ứng nhanh chóng. Cổ phiếu Alibaba niêm yết tại Hồng Kông đạt mức cao nhất trong bốn năm, trong khi ADR niêm yết tại Hoa Kỳ tăng hơn 6% vào giữa tuần và được báo cáo là đã tăng khoảng 90% từ đầu năm đến nay [4]. Hiệu suất trong quá khứ không phải là chỉ báo đáng tin cậy cho kết quả trong tương lai.

Câu chuyện lớn hơn không phải là động thái chính xác của thị trường mà là sự thay đổi trong cách kể chuyện, khi các nhà bình luận cho rằng Alibaba đã vạch ra con đường tăng trưởng rõ ràng hơn so với những năm gần đây.

Tầm nhìn dài hạn: Alibaba sẽ đi về đâu?

Những thông báo của Alibaba — bao gồm sự trở lại của Jack Ma, các mẫu Qwen mới và kế hoạch đầu tư AI lớn — đã thu hút sự chú ý của các nhà bình luận thị trường. Nhưng những tiêu đề giật gân chỉ là màn mở đầu. Thử thách thực sự nằm ở việc liệu Alibaba có thể biến tham vọng thành hiện thực, và quan trọng nhất là lợi nhuận thực tế hay không.

Các nhà phân tích lưu ý rằng những phát triển trong tương lai ở các lĩnh vực như áp dụng AI, quan hệ đối tác doanh nghiệp, mở rộng toàn cầu và kỷ luật tài chính sẽ là những chỉ báo quan trọng cho sự tiến bộ của Alibaba.

Dưới đây, chúng tôi đã đưa ra bảy điểm quan trọng để cho chúng ta biết liệu bước chuyển hướng sang AI của Alibaba có phải là động lực tăng trưởng mà các nhà đầu cơ đang kỳ vọng hay không. 

Lĩnh vực tập trung	Tại sao nó quan trọng	Các yếu tố chính của thị trường cần theo dõi
Nhà phát triển & Hệ sinh thái	Các mô hình Qwen cần có quy mô, giống như Android, để trở nên gắn kết.	Số lượng nhà phát triển, startup áp dụng Qwen, mức độ sử dụng API, tỷ lệ giữ chân người dùng. Sự cân bằng giữa gói mở và gói cao cấp. Cạnh tranh từ DeepSeek, Baidu Ernie, và các mô hình mã nguồn mở.
Hợp đồng doanh nghiệp & Physical AI	Bản demo hào nhoáng không có ý nghĩa gì nếu doanh nghiệp không ký hợp đồng.	Khách hàng lớn trong lĩnh vực ô tô, sản xuất, chăm sóc sức khỏe. Thí điểm robot, triển khai nhà máy thông minh, chứng minh lợi tức đầu tư (ROI). Các mô hình chuyên biệt theo ngành (tài chính, y tế, v.v.).
Thực hiện cơ sở hạ tầng toàn cầu	Các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài chứng minh liệu Alibaba có thể vươn xa hơn một gã khổng lồ Trung Quốc hay không.	Cung cấp trung tâm dữ liệu tại Brazil, Pháp, Malaysia, v.v. Dịch vụ độ trễ thấp, tuân thủ quy định về dữ liệu. Năng lượng, hệ thống làm mát, hiệu quả về chi phí.
Kiếm tiền & Biên lợi nhuận	Chi tiêu cho AI chỉ có hiệu quả nếu doanh thu tăng theo.	Cơ cấu doanh thu từ AI so với thương mại điện tử/đám mây. Trả tiền theo mức sử dụng so với đăng ký. Dòng thời gian ROI CAPEX. Áp lực biên lợi nhuận từ trợ cấp trong thương mại.
Quy định và Rủi ro Chính trị	Chính sách và địa chính trị có thể định hình lại trò chơi chỉ sau một đêm.	Quy định về quản trị AI và dữ liệu của Trung Quốc. Kiểm soát xuất khẩu chip của Hoa Kỳ. Căng thẳng ảnh hưởng đến việc mở rộng ra nước ngoài.
Hiệu ứng cộng hưởng thương mại điện tử và tăng cường AI	Thương mại giúp thanh toán hóa đơn, AI có thể thúc đẩy nó.	Thời trang do AI tạo ra, công cụ đề xuất được cải tiến. Tích hợp AI vào mua sắm, thanh toán, hậu cần và dịch vụ địa phương.
Kỷ luật Tài chính & Thực hiện	Chi phí đầu tư lớn phải chuyển thành lợi nhuận bền vững.	Thu nhập thể hiện đóng góp của AI so với chi phí bị kéo giảm. Cân bằng giữa chi tiêu AI, mua lại cổ phiếu quỹ, cổ tức. Giữ chân nhân tài AI hàng đầu và tốc độ R&D.

Alibaba sẽ hồi sinh như thế nào? 

Alibaba đã trình bày một chiến lược tái tạo nhấn mạnh vào AI, đám mây và đổi mới văn hóa, kết hợp cơ sở hạ tầng đám mây, mô hình AI mở, AI hiện thân và đổi mới văn hóa.

Chiến lược mới nhất của Alibaba đưa công ty vươn ra ngoài lĩnh vực thương mại điện tử, hướng tới mục tiêu đóng vai trò trong nền kinh tế toàn cầu do AI thúc đẩy.

Cơ hội rất lớn, nhưng thách thức cũng vậy. Liệu chiến lược mới của Alibaba có đạt được thành công lâu dài hay không vẫn còn chưa chắc chắn và phụ thuộc vào việc thực hiện và điều kiện thị trường.

Nguồn tham khảo